Geschiedenis van Stichting Bargerveen

Stichting Bargerveen is in 1991 door Hans Esselink opgericht met het onderzoek aan de Grauwe Klauwier in het hoogveengebied het Bargerveen in Drenthe; vandaar onze naam en de gestileerde vogel in ons logo. Het doel was om veranderingen in de populatie van de Grauwe Klauwier in dit complexe landschap te begrijpen, en met die kennis het natuurbeheer te optimaliseren. Dit doel is in al die jaren niet wezenlijk veranderd, maar ons werkterrein is wel sterk verbreed. Binnen tientallen projecten per jaar werken wij aan een groot aantal diergroepen van de kalkgraslanden in Zuid-Limburg tot de kustduinen van Noord-Holland en van de schorren in Zeeland tot in de heideterreinen van Drenthe en Noord-Brabant.

Lees meer over onze projecten

De Grauwe Klauwier als rode draad

Het onderzoek in het Bargerveen vond plaats naar aanleiding van de sterke groei van de populatie Grauwe Klauwieren. Vanaf het moment dat in dit hoogveenrestant herstelmaatregelen werden uitgevoerd nam de Grauwe Klauwier sterk toe, terwijl deze soort in andere delen van Noordwest Europa nog steeds sterk achteruit ging. Uit nestobservaties en monitoring in het veld bleek dat een groot aanbod van prooidieren – zowel wat diversiteit als dichtheden betreft –essentieel is voor klauwieren om voldoende jongen groot te brengen en de trek op-en-neer naar de Afrikaanse overwinteringsgebieden te voltooien. Deze prooien moeten bovendien vrij groot zijn, want Grauwe Klauwieren kunnen maar één prooi tegelijk naar het nest brengen.

De beheer- en inrichtingsmaatregelen bleken zowel de aanwezigheid als de zichtbaarheid en bereikbaarheid van prooidieren sterk te sturen. Het besef groeide dat het type beheer (maaien, begrazen, plaggen, etc.) maar vooral ook de schaal, frequentie en intensiteit waarmee dit beheer wordt uitgevoerd een grote invloed heeft op de levenscyclus van al die verschillende diersoorten. Uitbreiding van het onderzoek naar andere hoogveengebieden, de duinen van Ameland en Terschelling en het agrarische landschap van de Achterhoek leerde dat deze onderzoekaanpak in alle natuurterreinen kan worden toegepast, ook waar (nog) geen Grauwe Klauwieren broeden.

Verbreding en verdieping

Het ontwikkelen van kennis over de relaties tussen diersoorten en hun leefomgeving maakt het mogelijk om de invloed van beheer- en inrichtingsmaatregelen steeds beter in te schatten en kan het beheer geoptimaliseerd worden. Het werkterrein van Stichting Bargerveen is de afgelopen decennia dan ook verbreed naar andere Nederlandse landschappen en naar een groot scala aan beheer- en inrichtingsmaatregelen. Zo wordt in de duinen bekeken wat het effect van begrazing en verstuiving is op karakteristieke diersoorten en wordt onderzocht waarom de Tapuit zo sterk afneemt. In vennen wordt kennis ontwikkeld over hoe om te gaan met invasieve soorten als Zonnebaars en Watercrassula en in heidegebieden wordt naar mogelijkheden gezocht om de bodemkwaliteit zo te verbeteren dat niet alleen de planten, maar ook karakteristieke diersoorten kunnen profiteren. Op deze manier is Stichting Bargerveen uitgegroeid naar een organisatie die via systeemgericht onderzoek het beheer, herstel en de ontwikkeling van natuur kan optimaliseren.

2018 jubileum: 25 jaar Stichting Bargerveen

In 2018 bestond Stichting Bargerveen 25 jaar! Begin jaren ’90 begon Hans Esselink met onderzoek naar de spectaculaire toename van de Grauwe klauwier in het Bargerveen. Dit leverde zoveel handvatten voor beheer- en herstelmaatregelen op, dat in 1993 Stichting Bargerveen werd opgericht. Het doel van de stichting was – en is nog steeds – het ontwikkelen en delen van kennis om herstel en beheer van natuur te optimaliseren.

Stichting Bargerveen is in 25 jaar uitgegroeid tot een belangrijk kenniscentrum voor natuurbeheer en –herstel, en daar zijn we trots op! In 2018 vierden we dit met o.a. een symposium, een themanummer van De Levende Natuur, het uitreiken van de 3e Hans Esselink Award en een 1250-soortendag in het Bargerveen.

Op 4 oktober 2018 vondt het symposium ’25 jaar systeemgericht natuurherstel’ plaats in Nijmegen. Ruim 160 beheerders, beleidsmakers en onderzoekers genoten van een breed lezingenprogramma, met o.a.
- 25 jaar werken aan faunaherstel - Dr. Ella de Hullu (Stichting Bargerveen)
- Wat weten we nu over de insectenachteruitgang? - Prof. Dr. Hans de Kroon (Radboud Universiteit Nijmegen)
- Fauna: van soort- naar landschapsbenadering - Dr. André Jansen (Stichting Bargerveen) & Ing. Jaap Bouwman (Unie van Bosgroepen)
- Wat maakt agrarisch natuurbeheer effectief - lessen van veldleeuwerik en patrijs - Dr. Marije Kuiper (Vogelbescherming Nederland)
- Effecten voor fauna van klein- en grootschalige dynamiek in de duinen - Dr. Dick Groenendijk (PWN)
- Ceci n' est pas une Bruyère - laatste inzichten in het fauna-inclusief heidebeheer - Drs. Joost Vogels (Stichting Bargerveen)
- Bodemvocht en Biobouwers: een voorspelbare relatie? - Prof. Dr. Matty Berg (Vrije Universiteit Amsterdam)

Als afsluiting werd de 3e Hans Esselink Award uitgereikt door Robert Kwak (Vogelbescherming Nederland) aan Paul van Wielink.