Staatsbosbeheer heeft geconstateerd dat de kenmerkende biodiversiteit van het heidesysteem Sallandse heuvelrug, ondanks grote beheerinspanningen, achteruit blijft gaan. Staatsbosbeheer wil bodemverbetering door de toepassing van steenmeel als mogelijke duurzame oplossing verder verkennen. Onderzoekcentrum B-WARE, Stichting Bargerveen en BodemBergsma hebben in opdracht van Staatsbosbeheer de mogelijkheden verkend en een voorstel van plan van aanpak opgesteld voor het toedienen van steenmeel in het Sallandse heidesysteem. Dit consortium is momenteel betrokken bij lopende projecten waar steenmeel wordt toegepast als herstelmethode in droge en vochtige heide (onderzoek op Strabrechtse heide en in Nationaal Park de Hoge Veluwe). In deze projecten wordt op relatief kleine schaal in het veld experimenteel getoetst wat de effecten zijn van verschillende soorten steenmeel, verschillende korrelgroottes en hoe deze zich verhouden tot toediening van dolokal. Parallel aan deze onderzoeken voert het consortium een project uit in Nationaal Park de Hoge Veluwe waarbij steenmeel toegepast gaat worden op circa 160 ha voormalige bosbodem, bestaande droge heide, heischraal grasland en jeneverbesstruweel, na een trialfase met 15 besteenmeelde vlakken van 1 ha. De kennis die in ontwikkeling is in deze projecten, is mede gebruikt voor het opstellen van het plan van aanpak voor steenmeeltoediening op de Sallandse Heuvelrug.

Duurzaam herstel van het Sallandse heidesysteem door toediening van steenmeel: Verkennen van de mogelijkheden en opstellen plan van aanpak

Zonder beheer groeit het heidelandschap dicht en evolueert het naar bos. Het verloop en de snelheid van deze successie zijn sterk afhankelijk van de bodemeigenschappen (productiviteit), de heersende milieuomstandigheden (atmosferische depositie van verzurende en/of vermestende stoffen), de aanwezige dynamiek en het gevoerde beheer. Zandverstuivingen, watertafelschommelingen, branden, betreding, e.d. zijn vormen van ‘verstoring’ die de successie sterk kunnen vertragen of geheel terugzetten. Wanneer onvoldoende natuurlijke dynamiek aanwezig is, zal door een actief beheer het gewenste successiestadium van de heide behouden worden. Het beheer van de heide is in hoofdzaak gericht op het verhinderen of het regelmatig terugschroeven van de vegetatiesuccessie, het bestendigen of herstellen van een lage nutriëntenbeschikbaarheid, het behouden of verbeteren van de overige noodzakelijke milieucondities (vnl. i.v.m. de waterhuishouding) en het verzekeren van structuurvariatie op landschaps-, vegetatie en microhabitatniveau.

Beheerplan Vlaams Natuurterrein Teut, Tenhaagdoorn en de domeinbossen van Kelchterhoef. Beheerrapport

In de concept LESA is geconstateerd dat het gebied te lijden heeft van verdroging, waarbij het om meer gaat dan gedaalde grondwaterstanden. Het omvat tevens verminderde kwel, verzuring van de bovenste bodem en vermesting. Voorliggende rapportage geeft de uitkomsten van het vervolgonderzoek en vormt samen met de concept LESA de actuele landschapsecologische systeemanalyse van Teut, Tenhaagdoorn en de domeinbossen van Kelchterhoef.

Landschapsecologische systeemanalyse Vlaams Natuurrterrein Teut, Tenhaagdoorn en de domeinbossen van Kelchterhoef deel 2: uitkomsten vervolgonderzoek

Effectgerichte maatregelen zijn de afgelopen jaren succesvol ingezet tegen de korte termijn effecten van verzuring en vermesting in het droog zandlandschap. De accumulatie van zuur en meststoffen heeft echter ook een effect op lange termijn. Hoe zien deze effecten eruit en hoe kan herstelbeheer worden ingezet? Een eerste vraag is dan: wat is de referentie waarop we het herstelbeheer moeten richten?

Herstel van lange termijn effecten van verzuring en vermesting in het droog zandlandschap

In opdracht van het Brabants Landschap heeft Sovon in samenwerking met Stichting Bargerveen en Onderzoekcentrum B-ware verkend hoe het beheer op de Regte Heide verbeterd en geoptimaliseerd kan worden. In de onderhavige notitie worden de resultaten van deze verkenning besproken. Hierin wordt o.a. een maatplan opgesteld waarin we concrete maatregelen formuleren die nog in op korte termijn kunnen worden uitgevoerd en wordt een voorstel voor een monitoringsaanpak gegeven.

Advies beheer Regte Heide

Het circa 1800 hectare grote natuurdomein Teut-Tenhaagdoorn & Kelchterhoef behoort tot de meest waardevolle heide- en beekdallandschappen in Vlaanderen. Ondanks het decennialange beheer door het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) staan veel kritische soorten onder druk. De opmaak van een nieuw beheerplan vormde de aanleiding om het gebied grondig te analyseren. Een landschapsecologische systeemanalyse met aanvullend wetenschappelijk onderzoek gaf meer inzicht in de belangrijkste (hydro-) ecologische processen en sleutelfactoren.

De landschapsecologie van Teut-Tenhaagdoorn, een Vlaams beekdal- en heidelandschap